Η πρόταση του Demis Hassabis για την εκπαίδευση δεν είναι να βάλουμε περισσότερη Τεχνητή Νοημοσύνη στα σχολεία. Είναι να αλλάξουμε το ίδιο το μοντέλο του σχολείου.
Η βασική ιδέα είναι απλή
Κάθε μαθητής μπορεί να έχει έναν προσωποποιημένο AI tutor: έναν βοηθό που προσαρμόζεται στον ρυθμό του, εντοπίζει πού δυσκολεύεται, εξηγεί ξανά μια έννοια με διαφορετικό τρόπο και του επιτρέπει να εξασκείται όσο χρειάζεται.
Αυτό που σε μια τάξη είκοσι πέντε παιδιών είναι πρακτικά ανέφικτο — να σταματήσει ο χρόνος για τον έναν που δεν κατάλαβε, χωρίς να καθυστερήσουν οι υπόλοιποι — γίνεται εφικτό όταν ένα μέρος της ατομικής μελέτης και εξάσκησης υποστηρίζεται από ένα εργαλείο που δεν κουράζεται, δεν βιάζεται και δεν κρίνει.
Ο πολυτιμότερος πόρος του σχολείου είναι ο κοινός χρόνος
Αν ένα μέρος της ατομικής εξάσκησης μπορεί να υποστηρίζεται έτσι, τότε απελευθερώνεται ο πολυτιμότερος πόρος που διαθέτει ένα σχολείο: ο χρόνος που μαθητές και εκπαιδευτικοί βρίσκονται μαζί.
Αυτός ο χρόνος μπορεί να αφιερώνεται περισσότερο σε συνεργασία, δημιουργικότητα, πειράματα, τέχνη, συζήτηση, κριτική σκέψη, ομαδικές εργασίες και επίλυση πραγματικών προβλημάτων. Δηλαδή σε όσα δεν εξατομικεύονται και δεν αυτοματοποιούνται — γιατί συμβαίνουν ανάμεσα σε ανθρώπους.
Ο εκπαιδευτικός γίνεται σημαντικότερος, όχι λιγότερο σημαντικός
Η συνηθισμένη ανησυχία είναι ότι ένας ψηφιακός βοηθός υποκαθιστά τον εκπαιδευτικό. Συμβαίνει το αντίθετο: όσο περισσότερος χρόνος απελευθερώνεται από τη μηχανική επανάληψη, τόσο περισσότερο ο ρόλος του μετατοπίζεται εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται ο άνθρωπος — ως παιδαγωγός, μέντορας και οργανωτής της μαθησιακής διαδικασίας.
Αυτή είναι πολύ πιο ουσιαστική συζήτηση από το αν οι μαθητές θα χρησιμοποιούν το ChatGPT για τις εργασίες τους.
Η συζήτηση για το αν «επιτρέπεται» ή «απαγορεύεται» η ΤΝ στις εργασίες είναι μια συζήτηση αστυνόμευσης. Η συζήτηση για το πώς ανακατανέμεται ο σχολικός χρόνος είναι συζήτηση εκπαιδευτικής πολιτικής.
Εδώ χρειάζεται πλέον συγκεκριμένη δημόσια πολιτική
Η Ελλάδα μπορεί να θέσει έναν καθαρό, μετρήσιμο στόχο.
Ο στόχος
Μέσα στα επόμενα χρόνια, κάθε μαθητής και κάθε εκπαιδευτικός του δημόσιου σχολείου να αποκτήσει δωρεάν πρόσβαση σε έναν ασφαλή, παιδαγωγικά ελεγμένο και κατά προτίμηση ανοικτό προσωπικό βοηθό ΤΝ.
Όχι μια ακόμη συνδρομή: δημόσια ψηφιακή εκπαιδευτική υποδομή
Ο στόχος αυτός δεν επιτυγχάνεται με την αγορά μιας ακόμη συνδρομής από έναν συγκεκριμένο τεχνολογικό προμηθευτή. Χρειάζεται δημόσια ψηφιακή εκπαιδευτική υποδομή, με τέσσερα μη διαπραγματεύσιμα χαρακτηριστικά:
- Προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα δεδομένα μάθησης ενός παιδιού δεν είναι εμπορικό προϊόν.
- Ανοικτά πρότυπα. Ώστε το σύστημα να μιλάει με τα υπόλοιπα εργαλεία του σχολείου και να μη γίνεται σιλό.
- Δυνατότητα επιλογής διαφορετικών μοντέλων ΤΝ. Ώστε η αλλαγή μοντέλου ή προμηθευτή να είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτή.
- Δημόσιος έλεγχος του τρόπου λειτουργίας. Ώστε να μπορεί να ελεγχθεί τι κάνει το σύστημα, με ποια κριτήρια και με ποια αποτελέσματα.
Ένα μεγάλο πιλοτικό πρόγραμμα «ανεστραμμένης τάξης»
Παράλληλα, χρειάζεται να ξεκινήσει ένα μεγάλο πιλοτικό πρόγραμμα σε σχολεία όλης της χώρας: η ΤΝ να υποστηρίζει την εξατομικευμένη μελέτη και εξάσκηση, και ο χρόνος της τάξης να μετατοπίζεται σταδιακά προς τη συνεργασία, το εργαστήριο, την επίλυση προβλημάτων, τις τέχνες, τον αθλητισμό και τη δημιουργία.
Με δύο όρους που δεν είναι λεπτομέρειες: συστηματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων πριν από οποιαδήποτε γενίκευση. Χωρίς αυτά, κάθε πιλοτικό καταλήγει ανακοίνωση.
Το πολιτικό αίτημα
Το ζητούμενο, επομένως, δεν πρέπει να είναι «να βάλουμε AI στα σχολεία». Πρέπει να είναι διπλό:
Το αίτημα
Δημόσιος AI tutor για κάθε μαθητή και εκπαιδευτικό, χωρίς οικονομικούς αποκλεισμούς και χωρίς εξάρτηση από έναν προμηθευτή.
Ανασχεδιασμός του σχολικού χρόνου, ώστε η τεχνολογία να αναλαμβάνει όσα μπορεί να εξατομικεύσει και το σχολείο να επενδύει περισσότερο σε όσα πρέπει να παραμείνουν βαθιά ανθρώπινα.
Περισσότερος χρόνος για τον εκπαιδευτικό. Περισσότερη συνεργασία μεταξύ των μαθητών. Περισσότερη δημιουργικότητα, κριτική σκέψη, επιστήμη, τέχνη και άθληση.
Όχι ΤΝ αντί για τον εκπαιδευτικό. ΤΝ ως δημόσιο αγαθό — ώστε κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το εισόδημα της οικογένειάς του, να έχει περισσότερες δυνατότητες να μάθει, και το σχολείο να γίνει περισσότερο, όχι λιγότερο, ανθρώπινο.
Δείτε τη συζήτηση
Πηγή: «Sir Demis Hassabis on the AI Revolution, the Future of AI and Human Creativity», συζήτηση με τη Hannah Fry στη Royal Society of Arts (RSA). Οι εικόνες του άρθρου δημιουργήθηκαν με εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.